عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

80

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

صورتي محيى الديني دارد وبخش عمده‌اى از آثار أو در توضيح وتحرير گرايشات فكرى شيخ أكبر پديد آمده است و - همان گونه كه پس از اين خواهيم ديد - اوّلين مقرّر انديشه‌هاى أو براي عرفان شيعي وإيراني كاشاني است موهم اين نظر است كه عبد الرزاق مىبايست از محضر مشايخي كه در مجلس قونوى به تكامل رسيدند استفاده كرده باشد . از اين رو بقيّة السّلف الصّالحين حضرت أستاذ علّامه آقاى سيد جلال الدّين آشتيانى - حفظه اللّه تعالى عن جميع المكروهات - با عنايتى كه از دير باز به كاشاني وآثار أو داشته‌اند « 1 » براي حلّ اين مشكل به دو تن از بزرگان آن عصر بعنوان أستاذ كاشاني اشاره فرموده‌اند . يكى از اين دو شيخ كبير قونوى است كه بنظر حضرت أستاذ ، كاشاني در سلك بزرگان ديگرى نظير اوحدى مراغه‌اى وفخر الدّين عراقي وقطب الدّين شيرازي وسعيد الدّين فرغانى وعفيف الدّين تلمسانى وشمس الدّين ايكى ومؤيد الدّين جندي از أو بهره برده است « 2 » . ودوّمين أستاذ أو به نظر ايشان مؤيّد الدّين جندي است « 3 » . آنچه دربارهء تتلمذ كاشاني نزد قونوى به نظر مىآيد اينست كه به هيچ وجه نمىتوان كاشاني را در عداد شاگردان قونوى قلمداد نمود چه - آن گونه كه پيش از اين به شرح باز نموديم - آخرين سال زندگى قونوى ( 673 ه . ق ) مقارن سالهائى است كه كاشاني همچنان در كار تحصيل علوم رسمي بوده وبسيار بعيد است كه ابتدأ بمحضر نور الدّين عبد الصمد رسيده باشد وپس از آن محضر قونوى را درك نموده وپس از قونوى شصت وسه سال ديگر زندگى كرده باشد . سخن ديگر اينكه اگر كاشاني بصحبت قونوى نائل شده بود ، با توجّه به عظمت قونوى قاعدة مىبايست تاريخ‌نگار نى همچون جامى از أو نيز در عداد

--> ( 1 ) . هم اكنون نيز آن حضرت با دستيارى فاضل فرزانه آقاى بهاء الدّين خرمشاهى در كار احياء شرح كاشاني بر فصوص الحكم هستند - ايّدهما اللّه تعالى - . ( 2 ) . بنگريد : مشارق الدّرارى ، مقدّمه ص 3 . أستاذ محمد خواجوى نيز در جائى همين نظر را پسنديده‌اند ودر جائى ديگر آن را رد مىكنند . بنگريد : مقدمهء ايشان بر فكوك ص 40 ومقدمه همايشان بر ترجمه « اصطلاحات الصوفية » ص 28 . ( 3 ) . بنگريد : همان ، همان صفحه زير نويس شمارهء 2 . أستاذ محمد خواجوى نيز چنين اعتقادي دارد . بنگريد : مقدمه ايشان بر ترجمهء « اصطلاحات الصوفية » كاشاني ص 28 .